Een verhaal dat je overal tegenkomt en de kranten koppen ervan: startersbanen verdwijnen. Want:
- bedrijven laten AI immers de simpele juniortaken overnemen
- en ze huren liever een ervaren medior in dan een starter die nog moet leren.
Het wordt ook wel the entry level collapse genoemd. Voor organisaties en de arbeidsmarkt betekent het een starters-gap: organisaties zoeken straks massaal naar mediors en seniors, terwijl de instroom en het opleiden van nieuw talent opdroogt. Op termijn een probleem, want de mediors en seniors van morgen zijn de starters van vandaag. Ik wilde weten hoe het zit en dook erin.
Starters worden harder geraakt
Het bewijs is er, en het is stevig. Onderzoek van Brynjolfsson en collega’s van het Stanford Digital Economy Lab laat een daling van 16 procent zien in entry-level banen in AI-blootgestelde Amerikaanse sectoren sinds eind 2022. Bij softwareontwikkelaars is het verschil tussen starters en ervaren mensen inmiddels goed zichtbaar in de cijfers: het personeelsbestand van early-career developers daalt al enkele jaren, terwijl dat van senior developers juist stijgt.
Ook dichter bij huis is er reden tot zorg. Arbeidsmarktonderzoeksbureau Intelligence Group vond een daling van 30 tot ruim 40 procent in het aantal startersvacatures in Nederland, in sectoren als juridische dienstverlening, administratie en marketing.
Dit is niet alleen Amerikaans of incidenteel. Het World Economic Forum publiceerde afgelopen zomer een heel rapport over dit onderwerp en concludeert dat wereldwijd meer dan een op de drie jonge werkenden een baan heeft die middelmatig tot sterk wordt geraakt door AI-gedreven taakverandering.
Dus ja. Er is heus iets aan de hand.
Het tegengeluid
Tegelijk vond ik onderzoek dat een heel ander beeld schetst. Ramp en Revelio Labs koppelden werkelijke AI-uitgaven van ruim 21.000 Amerikaanse bedrijven aan hun personeelsdata. Geen enquête, geen inschatting, maar wat bedrijven daadwerkelijk uitgeven aan AI en wie ze daadwerkelijk aannemen.
Bij bedrijven die serieus in AI investeren, groeien de startersfuncties juist harder
Wat blijkt: bedrijven die serieus in AI investeren, laten hun personeelsbestand na twee jaar met ruim 10 procent groeien. En hun entry-level personeel groeit zelfs harder, met 12 procent. Bedrijven die AI mondjesmaat gebruiken, zien geen van beide effecten.
LinkedIn vond in eigen data iets vergelijkbaars genuanceerds. Starterswerving daalt inderdaad, maar niet veel harder dan de werving in het algemeen. De daling lijkt dus deels gewoon conjunctuur, niet uitsluitend AI die jongeren de deur wijst.
Twee degelijke databronnen, twee andere conclusies. Dat maakt het lastig om er zomaar een winnaar uit te kiezen.
Wat betekent dit voor de krapte op de arbeidsmarkt van jong talent
Wat betekent dit voor de komende jaren? Wordt de arbeidsmarkt krapper of ruimer als het gaat om jong talent?
Ik denk dat het antwoord sterk per organisatie gaat verschillen, en dat een paar variabelen daarin doorslaggevend zijn.
Hoe intensief een bedrijf AI daadwerkelijk gebruikt, lijkt de grootste factor. Het Ramp-onderzoek laat zien dat de groei in personeel alleen optreedt bij bedrijven die serieus investeren, niet bij bedrijven die af en toe een chatbot aanzetten. Wie AI half toepast, profiteert dus ook niet van de eventuele groei die daarbij hoort.
De sector maakt ook verschil. In kennisintensieve sectoren zoals financiële dienstverlening, juridische dienstverlening en IT is de blootstelling aan AI het grootst, en daar is ook de druk op startersbanen het hoogst. In sectoren als zorg, bouw en horeca is dat veel minder het geval.
Daarnaast speelt de vergrijzing gewoon door. Onafhankelijk van wat AI doet, stromen er de komende jaren grote groepen ervaren medewerkers uit. Die vervanging moet ergens vandaan komen, en dat wordt lastig als er tegelijk minder starters worden opgeleid en ervaring opdoen in relevante functies.
De belangrijkste variabele is misschien wel de keuzes die organisaties zelf maken.
Bedrijven kunnen ervoor kiezen om entry-level functies bewust te behouden en te herontwerpen, of ze kunnen ze laten uitdunnen omdat het op korte termijn efficiënter voelt. Dat tweede is verleidelijk, maar ondermijnt op langere termijn de eigen aanwas van talent en daarmee het groeipotentieel van de organisatie in de toekomst.
Werken en leren voor starters wordt anders
Ik geloof niet in het simpele verhaal dat alle startersbanen verdwijnen. Dat ligt genuanceerder. Sommige bedrijven laten hun starters instroom groeien, andere laten het juist krimpen. Wat er precies met de totale krapte gebeurt en hoeveel last je daarvan hebt kan je op dit moment niet zeggen.
Het is nu belangrijk hoe we onze organisaties, L&D en begeleiding goed inrichten.
Wat ik wel weet is dat de startersbaan van over vijf jaar er anders uitziet dan nu. Andere vaardigheden en competenties worden belangrijk om te beheersen. En het werk verandert: minder routinetaken, meer nadruk op leren door te doen, meer variatie in hoe mensen instromen op fucnties. Of het totaal aantal plekken voor starters groeit of krimpt is minder relevant dan de vraag of we onze organisaties, onze L&D en onze begeleiding daar nu goed op inrichten.
Dat is ook precies waar wij bij Careerwise mee bezig zijn. Niet wachten tot de cijfers uitgekristalliseerd zijn, maar nu al kijken hoe je leiderschap, mentorschap en ontwikkeling zo vormgeeft dat starters klaar zijn voor het werk van morgen.
