De wereld om ons heen verandert snel. AI is daarvan een belangrijke aanjager en heeft veel kennis paraat, sneller dan wie dan ook. Maar wat het niet heeft, is het vermogen om die kennis te wegen, toe te passen op een nieuwe situatie of te herkennen wanneer iets niet klopt. Dat vermogen is moeilijk uit een boek te leren. Dat leer je door te doen. De verschuiving die gaande is, is duidelijk. Kennis hebben telt minder. Kennis kunnen toepassen telt meer.
Vaardigheden worden belangrijk
Dit verandert waarin starters en young professionals zich vandaag moeten ontwikkelen om klaar te zijn voor morgen. Als het belang van kennis afneemt, welke vaardigheden worden dan belangrijk om te beheersen? Daar circuleren veel lijstjes over, met daarop bijvoorbeeld vaardigheden zoals kritisch denken, samenwerken, AI-geletterdheid en meer. Zelf geloof ik al langer dat één vaardigheid er bovenuit steekt, en die bepaalt of de rest houdbaar blijft: leervermogen.
Leervermogen als dé future skill
Dat is het vermogen om op basis van nieuwe dingen en ervaringen die op je afkomen snel en flexibel effectief nieuwe kennis en vaardigheden te ontwikkelen, die toe te passen en daar opnieuw van te leren. Daarvoor moet je zelfreflectie ontwikkelen: patronen herkennen in eerdere ervaringen om vervolgens te weten wat je al beheerst, wat nog niet, en welke manier van leren voor jou werkt. Ik ben niet de enige die leervermogen als belangrijke vaardigheid ziet voor de toekomst waarop we afstevenen. Het is de conclusie waar zowel Matt Garman, CEO van Amazon Web Services (AWS), als Janine Vos, CHRO van Rabobank, onafhankelijk van elkaar op uitkomen.
De winnaars van de toekomst
Matt Garman geeft zijn eigen kinderen hetzelfde advies mee, ongeacht de studierichting: leer te leren. Ga er niet van uit dat wat je nu leert, over veertig jaar nog werkt. Elke technische vaardigheid heeft een houdbaarheidsdatum. Hoe korter die wordt, hoe minder waarde er zit in één specifieke vaardigheid aanleren, en hoe meer waarde er zit in het vermogen om steeds een nieuwe op te pikken. Janine Vos maakt een vergelijkbaar punt vanuit een heel andere sector. Ze noemt mensen die blijven leren en zich blijven ontwikkelen de winnaars van de toekomst. Bij Rabobank vertaalt zich dat naar reskilling: medewerkers actief bijscholen richting nieuwe functies. Dat werkt het beste bij mensen die het vermogen hebben om nieuwe kennis en vaardigheden gemakkelijk op te pikken en eigen te maken. Zonder dat vermogen loopt reskilling vast, hoe goed het programma ook is opgezet.
Leren betekent fouten mogen maken
Een onderdeel van leervermogen dat vaak wordt overgeslagen: hoe je omgaat met fouten. We hebben jarenlang geleerd om ze te voorkomen. Maar uit een fout ontstaat vaak het scherpste inzicht, mits je de tijd neemt om terug te kijken op wat er misging en waarom. Dat is zelfreflectie in de praktijk: niet alleen constateren dat iets niet werkte, maar begrijpen wat je daarvan meeneemt naar de volgende keer. Iets wat de afgelopen tijd veel aandacht krijgt in onze traineeships en young professional programma’s.
Een nieuwe kijk op begeleiden
Voor leidinggevenden betekent dit een andere manier van beoordelen van het werk van starters en young professionals. Niet: heeft deze persoon alles goed gedaan? Wel: wat heeft deze persoon opgepikt toen iets niet werkte? Hoe meer AI zal worden ingezet voor de output, hoe belangrijker het wordt om in begeleiding en beoordeling niet alleen naar het eindresultaat te kijken. Door de focus te leggen op de bijdrage van de young professional zelf en de leerstappen die daarin zijn gemaakt, behoud je het gevoel van eigenaarschap en trots. Vraag daarom door op het proces. Welke afweging maakte de jongere zelf, welke vraag stelde hij, waar liep hij vast. Dat is precies het soort aandacht dat nodig is om ontwikkeling zichtbaar te maken die een young professional zelf vaak niet opmerkt.
Leervermogen trainen
Trainingen en programma’s die vooral kennis overdragen, trainen het leervermogen zelf niet en dat is een gemiste kans. Hoe je het wel doet? Zet young professionals in situaties waarin ze moeten beslissen met onvolledige informatie, fouten mogen maken en daar direct op reflecteren. Dat is ervaringsleren, en het traint precies de vaardigheid die Garman en Vos allebei aanwijzen als doorslaggevend.
Verandering als enige constante
Dus niet de vakkennis van vandaag bepaalt straks of iemand relevant blijft, maar het vermogen om die kennis en vaardigheden steeds weer te vernieuwen. Wie jongeren nu alleen kennis meegeeft, bereidt ze voor op een baan die al gauw niet meer bestaat. Wie ze leert hoe ze zelf blijven leren, bereidt ze voor op alles wat daarna komt.
